Werken aan een inclusieve(re) maatschappij

Onze maatschappij is ingericht op een bepaalde manier van functioneren. Dat past niet bij iedereen. Daarom zijn er vele speciale voorzieningen. Denk aan een werkplaats voor mensen met een lichamelijke beperking, speciaal onderwijs voor kinderen met autisme, een woongroep voor kinderen met gedragsproblemen enzovoort.

Belemmering tot integratie

Speciale voorzieningen lijken vaak een goede oplossing maar in de praktijk wordt lang niet iedereen daar gelukkig van. Het risico is groot dat mensen zich belemmerd voelen in hun ontwikkeling en buiten de maatschappij staan. Mensen zijn als het ware gesorteerd op hun aandoening of op hun manier van waarnemen, denken en voelen. Soms bestaat hun leefwereld daardoor alleen uit 'leven met een beperking'. 

Een inclusieve maatschappij

In een inclusieve maatschappij zijn de algemene voorzieningen geschikt voor iedereen. Iedereen die dat wil, kan op zijn eigen manier meedoen.

Neem bijvoorbeeld Bram:

  • Bram heeft autisme en zat op voetbal in een regulier voetbalteam bij zijn plaatselijke vereniging. Dit zou je inclusie kunnen noemen, maar eigenlijk paste hij zich te veel aan (IK PAS ME AAN).
  • Hij trok het niet, ging over zijn grenzen. Gevolg was dat hij helemaal thuis kwam te zitten (EXCLUSIE).
  • Hij deed bijna twee jaar niet aan sport en kwam tientallen kilo’s aan! Hoe kon hij weer iets gaan doen? Hij had een opstapje nodig en ging alleen trainen met iemand uit het eerste team van zijn oude club (SEPERATIE).
  • Dat werkte zo goed dat hij ondertussen weer bij een team speelt, nog wel bij een Auti-vereniging (INTEGRATIE).
  • Het liefst wil Bram straks weer naar zijn oude team. Daar bereiden hij en de voetbalclub zich nu op voor (INCLUSIE).

Tussenoplossingen

Separatie en integratie zijn soms goede tussenoplossingen om tot inclusie te komen.

  • Bij separatie wordt een eigen speciale voorziening buiten het reguliere aanbod georganiseerd.
  • Bij integratie zit je dichterbij het reguliere aanbod. Bijvoorbeeld een wekelijks extra klasje voor leerlingen met autisme op een reguliere school.

Vanuit hier kun je de stap maken naar inclusie. De omgeving moet dan zo ingericht zijn dat je ook mee kunt doen als niet binnen de ‘standaard norm’ past waarop onze maatschappij is ingericht. Eigenlijk verbreden we de norm hier dus.

Waarom gaat het in de praktijk niet altijd goed?

In de praktijk willen mensen vaak werken aan integratie en vervolgens inclusie. Maar ‘daar’ is vervolgens niks veranderd. Net als separate voorzieningen vraagt inclusie om een investering. En dat vraagt om vertrouwen dat de investering op de lange termijn veel geld bespaart. De maatschappelijke businesscase Levensbrede aanpak bij autisme geeft inzicht in deze kostenbesparingen. 

Laten we de maatschappij zoals hij is? Dan moeten mensen die meer mee willen doen zich alsnog aanpassen. Vaak lijkt dat een tijdje goed te gaan. Maar ondertussen gaan ze ver over hun grenzen met uitval als risico. 

Hoe komen we tot inclusie?

Niet iedereen kan helemaal naar inclusie bewegen. Dat is geen probleem. Maar seperatie mag niet het standaard doel zijn. Het systeem - onderwijs, zorgstelsel enzovoort - mag niet blijven denken dat kinderen met autisme en hun ouders gelukkig zijn als je iets speciaals voor ze maakt. 

Want dan denkt de hele maatschappij dat we geen plekje vrij hoeven te maken. Ze hebben toch een speciale voorziening? Of hey, dat ene kind hoort hier helemaal niet op deze ‘gewone’ school. Voorziening hoeft niet weg. Maar je wilt realiseren dat mensen er gebruik van kunnen maken zolang dat nodig is, maar ook door mogen zodra dat mogelijk is.

Wij denken graag met je mee!

Wil jij bewegen naar meer integratie en inclusie voor mensen met autisme in jouw gemeente, op jouw school, binnen jouw organisatie enzovoort? Wij denken graag met je mee hoe je een effectief initiatief kunt starten. 

De Coalitie Vanuit autisme bekeken maakt mensen en initiatieven zichtbaar die bijdragen aan een inclusieve(re) maatschappij.

Doe mee  >